?

Populisme

Eigenlijk was ik van plan om geen stukjes meer te schrijven. Het kost veel tijd en het lijdt nergens toe. Nou ja: het geeft mezelf meer inzicht in het onderwerp.
Aanleiding voor dit blogje zijn de enorme overwinning van het Forum voor Demo­cratie bij de Statenverkiezingen en ook een avondje over populisme van Nieuwsuur Harderwijk (niet het Nieuwsuur van de NOS). Ter voorbereiding ben ik te rade gegaan bij Wikipedia. Dat leek me een redelijk betrouwbare bron.
De avond van Nieuwsuur bracht enkele nieuwe inzichten. Bijvoorbeeld de uitspraak ‘De lakmoesproef voor goed bestuur is de omgang met minderheden.’ en ‘Voor het eerst sinds 1900 zullen veel kinderen het niet beter krijgen dan hun ouders.’ Maar het meeste kwam me bekend voor. De actuele politiek kwam nauwelijks aan bod; dat was ook niet de opzet van de bijeenkomst. Eén van de getoonde dia’s vond ik minder geslaagd: twee ‘toekans’ met PVV en SP op hun lijf brullen beide ‘Uit de EU’ of zoiets. Dat lijkt me een beetje kort door bocht, niet helemaal een goede weer­gave, zonder nuance.
Op een clubavondje (SP) stuitte ik op – te verwachten – weerwerk. ‘Populisme heeft ook zijn goede kanten.’ en ‘De Tweede Kamer vertegenwoordigt het volk niet want er zitten alleen hoger opgeleide mensen in, eigenlijk alleen academici.’ en ‘Je moet David van Reybrouck met ‘Pleidooi voor populisme’ maar eens lezen.’ Over het bindend referendum hebben we het niet gehad. Volgens mij is dat hèt recept voor politieke ongelukken.
Ik heb Van Reybrouck met zijn pamflet ook op Wikipedia opgezocht. En dan blijkt dat hij onderscheid maakt tussen donker en (ver-)licht populisme. Verwarrend. Zo kun je groen ook wel een beetje donkere variant noemen van geel of een beetje anders blauw. Hij beschrijft de donkere variant met precies die dingen die ik eer-der vond op Wikipedia. Foute boel dus, volgens mij. De lichte variant …? Met zijn G1000-bijeenkomsten probeerde hij ‘het volk’ aan het spreken te krijgen. Ik moet hem nageven: luister naar de noden van mensen in problemen. Hun ‘oplossingen’ zie ik niet zo zitten. Even kort door de bocht: er is woningnood dus alle buitenlan­ders eruit; van het gas is gewoon te duur dus …, s.v.p. brede snelwegen maar nimby enz. Maar ik weet eigenlijk heel weinig van deze ‘basisbeweging’. Ik doe hier waarschijnlijk veel te geringschattend, neerbuigend, … Meer lezen over G1000 kan geen kwaad. Overigens: de fameuze Post-Its, de geeltjes, werden niet ‘uitgevon­den’ door een simpele medewerker van de postkamer zoals een SP-lid blijkbaar dacht. De schuldigen zijn een paar hoog­opgeleide chemici die aan serendipiteit leden ;-).
Nu dus wat ik vond aan kernpunten van populisme met natuurlijk wat relativerende opmerkingen.

  1. Afkeer van partijestablishment en bestaande politieke gewoonten en een voorkeur voor referendapolitiek.
    Welke ‘club’ doet het zonder kopstukken? Kan dat? En van het Oekraïne-refe­rendum heb ik nog altijd buikpijn.
  2. Een charismatisch leiderschap.
    Leiders zoals daar waren Nelson Mandela en Adolf Hitler, om er maar twee te noemen. En hoe deze figuur te rijmen met een afkeer van partijestablishment? Ondanks zijn rugproblemen en andere onaangenaamheden vond ik Jan Marij­nissen best een inspirerende man. Blijkbaar doet Baudet het op dit punt ook goed. Zoek de verschillen: Mandela – Hitler – Marijnissen – Baudet. Waarin zit het – enorme – verschil?
  3. Het volk (hardwerkend, oprecht en moralistisch) staat centraal en aan zijn wil wordt constant gerefereerd.
    ‘Het volk’ zijn toch alle mensen, zonder aanziens des persoons dus ook de eli­taire types, de homo’s en de zwartjes? Hoe kom je achter die ene wil van dat hele volk? Eigenlijk is dat een onmogelijkheid.
  4. Er wordt een beroep gedaan op eenheid, homogeniteit en vaderlands­liefde gericht op een (fictief) heartland.
    Ik vind het prettig om Nederlander te zijn maar er zijn veel dingen der Nederlan­den waar ik niks mee heb, waar ik mij zelfs een beetje voor schaam. Me ‘één’ voelen met ‘zwarte-kousen-kerkers’ of ‘neonazi’s’ gaat niet lukken; liever niet. ‘Homogeen’ …?
  5. Argwaan t.o.v. intelligentie, academische vorming en beroepsmatige ervaring en actief verspreiden van nepnieuws.
    Ik kan hier melden dat ik, zonder ervaring, volgend seizoen voor PSV ga uitkomen, liefst ergens op het middenveld. En mijn kapotte dakgoot ga ik laten repareren door een psychotherapeut. De 2K-dossiers laat ik even doornemen door de plaatselijke groenvoorzieners. En nepnieuws … We weten inmiddels wat de asociale media teweegbrengen.
  6. Zonder kernwaarden maar met een ‘gastheer’-ideologie (nationalisme, socialisme, een religie).

In de NRC van zaterdag 27 april 2019 gebruikte Tom-Jan Meeus de aanduiding ‘narcistenkartel’: Baudet, Wilders, ooit Fortuyn en in andere landen Trump en Poetin. Geestig. Ook grappig: ‘Baudet, de Bassie van de Nederlandse politieke circus.’

Plaats een reactie