?

Mohammed en de Koran

Ik liep al lang rond met het plan om de Koran te lezen. De reden ligt voor de hand: alle ‘ophef en vertier’ over de Islam en wat daar, terecht of niet, mee in verband gebracht wordt. Ik schreef eerder iets over dat walgelijke filmpje van Wilders. ‘Submission’ van Hirsi Ali vond ik ook al geen topper.
De Koranvertaling van Kader Abdolah gaf mij het laatste zetje. Ik hoorde enkele interviews en dacht: “Nu of nooit. Misschien ga ik iets begrijpen van die ver­knocht­heid aan en het grote respect dat Islamieten hebben voor Mohammed en de Koran.”
Abdolah zelf vond ik niet bepaald aangenaam en later ben ik me echt rot ge­schrok­ken. In een interview met Aukje Holtrop zei hij, vrij weergegeven: “Lees de Koran en je hebt ‘drie-in-een’, de Islam, het Christen- en het Jodendom.” Hoe een intelli­gent mens zoiets doms kan zeggen …

Om mijn eigen positie even te bepalen: met een licht protestantse opvoeding zal ik mijzelf geen Bijbelkenner noemen. Ik ben geëindigd als een ‘niks’: niet Pro­tes­tant, niet een ‘ietser’ en niet new-age. Ik wil mezelf ook niet bestempelen als atheïst of humanist. Daarvoor doe ik er te weinig aan.
Toegegeven: er is meer tussen hemel en aarde dan een eenvoudig mens kan be­vatten. Maar met een ‘van God gegeven’ heilige schrift kan ik niet zo uit de voeten. Er zijn vele mooie en wijze boeken die tot inspiratie kunnen dienen en de Bijbel is er daar een van. Het vervelende van die oude teksten uit vreemde cul­turen is dat ze me vaak volkomen op het verkeerde been zetten.

Flauw grapje maar toch ook wel in ernst … Mag / moet / of niet de vrouw aan de pil? Is het fraai of on-verstandig, zelfs onfatsoenlijk om vier keer per jaar op vakantie te gaan; naar Phuket, Oezbekistan of Irak? (Ik ken deze mensen echt zelf, echt aardige mensen hoor.) Is het gezond, nodig om dagelijks een half pond vlees te verslinden?
De voedselwetten in de heilige boeken zijn vanuit toen wellicht te begrijpen maar ze melden niks over €-nummers of over de bio-industrie met megastallen.
Wat moet ik, wat moeten we met die akelige asociale media: Twitter, Facebook, Instagram en nog meer? Moslims zijn enthousiaste ge-/misbruikers van deze communicatiemiddelen.
De Bijbel noch de Koran bieden mij en blijkbaar vele anderen helemaal geen houvast, geen moreel kompas in de huidige Westerse wereld van waan.

Aangaande de islam heb ik maar weinig ervaring uit de eerste hand. Ik ken niet of nauwelijks Islamieten en Harderwijk is nou eenmaal wat anders dan Sloter­vaart in Amsterdam of het Haagse Schilderskwartier. De paar Moslims die ik dan ken, zijn gewoon gewone en aardige mensen.
Zoals gezegd blijft mijn eigen kennis beperkt tot hervormd en een beetje gerefor­meerd. Ik vond en vindt dat niet leuk. Ook hun politieke invloed stuit me tegen de borst: lichtjes de indoctrinatie van onschuldige kinderen via het onder­wijs, hun stand­punten met betrekking tot euthanasie en drugs. Maar ik erken dat het voet­volk vaak goede werken verricht met voedselbanken en vluchtelingen­op­vang.
Mijn mening over rooms-katholiek is beduidend negatiever; over hun kapitaal, macht en seksuele gewoonten. Ondanks de mooie woorden van Paus Franciscus, blijven condooms en de pil verboden. Ik vind Antoine Bodar een gekkige glibber.
De islam, moslims … Ik had eigenlijk geen idee, net zoals ik niks kan zeggen over boeddhisten en hindoes. Anno 2017 is mijn onderbuikgevoel nogal negatief. Ik kan het bijna niet helpen maar het gedrag van de NederTurken, alle ellende van de Islamitische lente en is stemmen me nogal somber.

Ik ben dus aan het lezen geslagen. Behalve die Koranvertaling schreef Abdolah een soort biografie over Mohammed: ‘De Boodschapper’. Ik heb ze beide twee keer gelezen. De taal van Abdolah is best mooi maar de inhoud van de boeken vind ik teleurstellend. Dat is een aanmatigend oordeel van iemand die weinig verstand heeft van deze materie. Aan de andere kant: ik kan aardig lezen en begrijpen. Hieronder de weergave van mijn worsteling.

De Boodschapper
Terzijde: uit een zoektocht op Internet kreeg ik de indruk dat er over Mohammed maar weinig historisch betrouwbare gegevens beschikbaar zijn. Betrouwbaar in de zin dat het vaststaat wat Mohammed werkelijk, wanneer en hoe gezegd, ge­schre­ven of gedaan heeft. Ik neem de figuur Mohammed dus maar zoals Abdolah hem hier neerzet.
Kort, heel kort, samengevat:

  • Door zakenreizen en zijn eerste vrouw Ghadidja komt Mohammed in aan­ra­king met vormen van monotheïsme: het Joden- en Christendom.
  • Behalve de religie wil Mohammed ook de samenleving op de schop nemen: armenzorg, de positie van vrouwen, slaven, etc.
  • De ‘goede werken’ vorderen moeizaam. Het lukt hem niet om de notabelen in Mekka te overtuigen en Goddelijke inspiratie blijft lange tijd uit.
  • Het draait uit op een strijd om de macht die Mohammed uiteindelijk wint. Hij maakt daarbij flink vuile handen en huiselijke problemen (de dames) vragen soms om een pragmatische aanpak.
  • Ik zie enkele kleine overeenkomsten met, en vooral veel grote verschillen tussen de levens van Mohammed en Jezus: uiteindelijk ‘succes’, wereldlijke macht en veel vrouwen versus een vroege dood.

De Koran
Uit Abdolahs inleiding, uit De Boodschapper en uit andere bronnen begrijp ik dat het ontstaan van de Koran een complex proces is geweest. Over de ‘definitieve en ware’ versie is flink gesteggeld. Toch schijnt in de goedgelovige Islamtraditie vast­gehouden te worden aan de letterlijke onfeilbaarheid van de Koran. Het zou een exacte afspiegeling zijn van het hemelboek. Misschien kan Andries Knevel hier een handje helpen.
Een leesverslagje …

  • Het eerste dat bij lezing opvalt zijn toch de herhalingen. Het zijn er veel, heel eindeloos veel, ondanks dat Abdolah erin gesnoeid heeft. Hij vindt die herha­lingen mooi en verweert zich met het argument dat ‘de Koran is opgetekend voor analfabeten die herhaling behoefden’. Kan zijn; op mij heeft het een verkeerde uitwerking. Ik geloof niet dat het in de Bijbel net zo gesteld is en waren de Joden en Christenen van het eerste uur dan allemaal zo geletterd?
  • De balans tussen positief getinte teksten versus waarschuwingen, bedreigin­gen, bestraffing, gemopper enz. slaat volgens mij door in het negatieve. Een bijzondere herhaling is de opsomming van alle volkeren die Allah vernietigd heeft. Volken die niet naar hun boodschapper luisterden dus dikke bult, eigen schuld: aardbevingen, stenen­regens en eeuwig vuur. De Bijbel is op dit vlak ook niet zuinig maar de toon in de Koran vind ik anders: kil, bijna verlekkerd.
  • Ik herken veel personen en verhalen uit het Oude Testament. Maar het wordt zo zwak, vlak en rommelig verteld en steeds beetje anders herhaald. Moham­med, naar het schijnt zelf geen groot schrijver, heeft een slechte eindredac­teur gehad die niet zo goed thuis was in het OT.
  • Niet zo belangrijk maar de Koran ritselt van de contradicties en ongerijmd­heden. Als lezer moet je je heldere denkvermogen nogal eens uitschakelen. Het excuus ‘Zo ging het in die dagen’ blijft zwak, vind ik.

Ik ben vanzelfsprekend niet bekeerd door het lezen van Abdolahs boeken maar mijn beperkte kennis van de Islam is wel een klein beetje aangevuld. Ik denk: Mohammed wilde heel graag en bedoelde het ongetwijfeld goed. Het lijkt erop dat hij de aartsvaderen en profeten (het Oude Testament) niet helemaal of hele­maal niet begrepen heeft. Vervolgens is hij verstrikt geraakt in een strijd om wereldlijke macht met alle gevolgen van dien. Ik kan me moeilijk voorstellen dat hij in zijn tijd zoveel volgelingen heeft gekregen op grond van geestelijke inspi­ra­tie. Eerder waren het de dreigementen, het gedram en de politieke spelletjes die hem groot hebben gemaakt.
Abdolah spreekt in zijn inleiding de hoop uit dat de Koran, naast de Bijbel, een inspiratiebron zal zijn voor Westerse schrijvers. Die kans lijkt me klein. Maar als je als kind de soera’s voorgehouden krijgt als het allermooiste, hoogste, schoon­ste, het allerwaarste, zal dat je denken vast beïnvloeden. Zie Abdolah met zijn goedko­pe ‘drie-in-een’ reclame.

Een stevige PS:
Binnen het christendom kan ik de ontstaansgeschiedenis van en het verschil tussen katholiek en protestants enigszins onder woorden brengen. Zo ook de ver­schillen tussen joden- en christendom. En dan heb je rooms versus orthodox ka­tho­liek en misschien nog wel een katholiek smaakje. Binnen het protestantisme kennen we de hervormden, gereformeerden, de pinkstergemeente, de gerefor­meer­de bond, re­monstranten, doopsgezinden, jehova’s, … Die versplintering krijg je als het gelovig voetvolk mee mag praten ;-).
Tot in de twintigste eeuw gingen katholieken en protestanten elkaar te lijf, bij­voor­beeld in Noord-Ierland. Vaak zat er een flinke scheut machtspolitiek en eco­no­misch belang onder de oppervlakte.
Maar in de islam …? Ik weet van sjiieten en soennieten. Maar waar dat voor staat, waar dat op gebaseerd is? En dan heb je nog de alevieten en misschien meer. Welk land, welk gebied is watte? Op Wikipedia vond ik …
diversreligieislam01Sjiieten
[…]
Sjiisme komt vooral voor in Iran, waar de geschriften van het sjiisme groten­deels de wetten vormen, maar ook in Azerbeidzjan, Bahrein en Irak. Tevens vormen sjiieten een substantiële minderheid in Pakistan, India, Libanon, Jemen, Syrië, Afghanistan en diverse Golfstaten. In Turkije staan ze vooral bekend als de ale­vie­ten, al verschillen die beduidend qua uitoefening en richten zij zich vooral op de mystieke aspecten van het geloof.
Sjiieten of shi’a […] geloven dat Mohammed zelf Ali ibn Aboe Talib (Mohammeds neef; getrouwd met zijn dochter Fatima) als zijn opvolger aanwees. In het sjiis­me staat de religieuze en politieke opvolging van Mohammed over het Arabisch Schier­ei­land en later Perzië centraal. Sjiieten baseren het volgen van Ali op ver­schil­len­de overleveringen (hadith) over Mohammed en zijn uitleg van bepaalde ayat uit de Koran. De sjiieten verwerpen de eerste drie kaliefen van het soennis­me als poli­tieke en religieuze leiders (Aboe Bakr; Omar I en Oethman ibn Affan). De twee stromingen werden pas definitief gescheiden nadat imam Hoessein, Mohammed’s kleinzoon, in 680 in Kerbala (Irak) werd onthoofd door opstande­lingen.
[…]
Een belangrijk kenmerk van deze stroming is de plaats van de imam. Behalve voorganger in het vrijdaggebed mag hij (zij?) een exegese geven, een interpre­tatie, van de Koran.
Soennieten
Het soennisme […] heeft de meeste aanhangers (circa 90%) en het grootste ver­spreidingsgebied. Het soennisme is verdeeld in verschillende madhahib (rechts­scholen) die zonder noemenswaardige onderlinge conflicten naast elkaar bestaan.
Het woord soenna is Arabisch voor ‘traditie’. […] De hadith, een verzameling overleveringen van het spreken [en] handelen […] van Mohammed heeft naast […] de Koran, groot gezag. Ook de instemming van de sahaba, de eerste moslims, […] en de qiyaas (analogie) […] zijn bronnen binnen de soennitische [stroming].
[…] De soennieten gaan ervan uit dat Mohammed tijdens zijn leven geen opvol­ger heeft aangeduid en ook niet heeft aangegeven hoe een opvolger bepaald moest worden. De strijd ging tussen aanhangers van Mohammeds neef en schoonzoon Ali en die van de kaliefen. De soennieten zijn volgelingen van de laatsten. De eerste kalief was Mohammeds schoonvader Aboe Bakr.
Na de eerste vier gekozen kaliefen was het grote schisma binnen de islam een feit en kwam het kalifaat in handen van opeenvolgende soennitische dynastieën, de Omajjaden en de Abbassiden. Hun invloed strekte zich via veroveringsoor­lo­gen binnen enkele generaties uit van Spanje (de Pyreneeën) tot aan de Punjab in oostelijk India.
Het soennisme krijgt veel kritiek van aanhangers van andere islamitische stro­min­gen en van buitenaf, omdat het qua praktisering, hadith-keuze en leer te veel beïnvloed zou zijn door de Omajjaden.
Soennitische theologie wijkt op bepaalde punten af van die van de sjiieten: onder meer de al Mahdi. Wel geloven de soennieten dat de Mahdi nog zal verschijnen. Verder de rol van de imam: voor soenni’s niet veel meer dan de leider van het vrijdagse gebed in de moskee. Bij de soennieten is n.l. (her)interpretatie van de Koran niet toegestaan […].
En verder …
Volgens Wikipedia heb je binnen de Soennieten nog te maken met hanafieten, hanbalieten/wahabisme, malikieten, sjafi’ieten, de Omajjaden, het alevitisme en het salafisme. Het salafisme schonk ons IS en El Qaida.
Bij het Sjiisme: de alawieten, assassijnen, de druzen, isma’ilisme of zeveners, ithna ashri of twaalvers en zaidieten of vijvers.

Voorlopig kan ik nog verder met lezen en studeren.

3 Responses to “Mohammed en de Koran”

  1. Sjaak Says:

    Zou u misschien een fragment als voorbeeld kunnen nemen en aan de hand daarvan enkele punten van kritiek kunnen uitwerken om zo uw algemene standpunt te verhelderen?

  2. Frans Says:

    Beste Sjaak,

    Dank voor je reactie.

    Ik heb mijn verslagje met opzet ‘algemeen’ gehouden. Het tonen van fragmenten leidt waarschijnlijk snel tot gekissebis: verkeerd vertaald, niet relevant, voorbeelden van precies het omgekeerde enz.
    Iemand die mijn mening wil toetsen kan het best zelf gaan lezen; een flinke klus.

    Frans

  3. m Says:

    Lieve Frans,

    Wat leuk dat je de moeite genomen hebt om de Koran uit te lezen. Je vroeg naar een reactie van me… Bij dezen:

    Ik moest hardop lachen toen ik dit blog las. Ik kon je stem horen en dacht ‘haha. Geen verrassende opmerkingen van die Frans, hoor!’

    Mijn algemene kritiek zou zijn: het lijkt erop dat je probeert een objectiviteit te zoeken achter je subjective mening. Om dezelfde valstrik te vermijden, weiger ik om ‘corrigerende’ opmerkingen te maken :-).

    Iets (heel?) anders: http://www.nrc.nl/handelsblad/2016/06/17/afrikaanse-romans-lezen-op-plot-of-op-stijl-1627403

    Succes met je verdere studie!
    grtz

Plaats een reactie