?

Viertallig meten en meer

Dit is het tiende in een serie verhalen over de Weerenschool en Freinet. Het overzicht staat in De Weerenschool en Freinet I.

Meten

Het volgende verhaal heb ik slechts van ‘horen zeggen’, van een collega.

Voor zover ik me herinner ging het om een klas 1 (nu groep 3) die promoveerde naar 2 zoals dat nou eenmaal gaat.
In dat eerste schooljaar hadden de kinderen een eigen, redelijk werkend meet­systeem (palindroom!) bedacht: de kleinste eenheid was een ‘top’ (van hun duim), drie toppen werd een ‘duim’, weer drie daarvan was een ‘hand’ (gemeten met uitgespreide vingers) en drie handen leverde een ‘arm’. Ze konden er ook mee rekenen: twee handen met twee duimen en nog twee duimen leverde drie handen plus één duim.

Je herkent met gemak de ‘duimen’ en ‘ellen’. Niks nieuws onder de zon dus. In hoeverre ze, de leerlingen, hiermee geholpen zijn door oudere kinderen of door de leerkracht weet ik niet. Er is overigens niks tegen helpen.
Wat ik wel zelf meemaakte: de grote wens bij kinderen om te weten wie de meeste ‘x’ (voetbalplaatjes, knikkers, …) heeft. En dat leidde steevast tot groe­pe­ren. Net zo: wie is de sterkste? We deden ooit een laddercompetitie armpje-drukken. Maar hoe sterk ben je dan als je de sterkste bent? Wat is dan een geschikte maat?

Terug naar dat meten. Na de zomervakantie moest de klas opnieuw worden ingericht. En rara, de grotere maten klopten niet meer met die van voor de vakantie. Na enig doorpraten en -denken: de dingen zijn niet veranderd maar wij zijn gegroeid!
Dit was de aanleiding om voortaan te meten met zo’n mooie stok, met alles in tienen, zoals de ‘groten’ gebruikten.

Leeftijd

FreinetbewegingNl30aEen andere rekengebeurtenis: ik vier mijn verjaar­dag. Obligate vraag is natuurlijk hoe oud ik ben. “En hoe oud is Corrie?” Zij, mijn partner, blijkt zeven jaar ouder dan ik. Dat vinden sommige kinderen merkwaardig. “Vaders zijn ouder dan moeders.” vinden ze. “Ja, want de vader is de baas.”, zegt er eentje wat natuurlijk de nodige protesten uitlokt.
De kinderen vinden het dermate interessant dat er tijd wordt ingeroosterd om het preciezer uit te zoeken. Ze maken een tabel met de leeftijden van alle vaders en moeders. Bij een optelling van de leeftijden blijken de moeders ineens toch ouder! “Ja, maar we weten niet van alle vaders de leef­tijd.” Probleem … “Je kunt de opgetelde leeftijd verdelen over de ouders waarvan je de leeftijd weet.”
Ziedaar: ze ‘bedenken’ het begrip ‘gemiddelde’. Alleen gaat het bij ons ‘de verdeling’ heten. Aan de leeftijden is nog een boel gerekend (oudste, jong­ste, het verschil van ieder ouderpaar en daar weer het gemiddelde van), er is aan gegrafiekt en er werd het nodige over gesproken (vader de baas?, waarom vaders vaak ouder, wie wordt het oudst en waarom maar ook taken in het gezin, wer­ken­de vaders en werkende moeders).

Lengte en gewicht

Vele jaren later ben ik invaller. Ik verveel me als leerkracht te pletter tijdens het afnemen van een dictee. Deze kinderen zijn braaf. Van een kast pak ik een rolmaatje. “Sjors, ga jij eens staan.” “Ik deed niks meester.” Ik meet de knul. “Jij bent 1,55 m. Dank je wel. Ga maar weer zitten.”
Na afloop van het dictee gaan diverse vingers omhoog. “Waarom deed u dat?” En vooral “Wilt u mij ook meten?”. Ik sputter wat tegen want er staan andere dingen op het rooster. Ook rekenen dus ik geef toe als er rekenwerk van gemaakt wordt.
Alle lengtes komen op het bord. En werkelijk waar – daar gaat hij weer: “De jongens zijn groter.” “Ja maar Inge is de grootste.” “Dat komt omdat zij de oudste is in de klas.” “Ja, ik ben een keer blijven zitten.”
ComputerExcelGrafiekenLeeftijdLengteGewichtDan moeten ook de leeftijden wor­den genoteerd. Gek genoeg is daar weinig van af te leiden. “Maar in een jaar groei je ook niet zoveel.” “We moeten de leeftijd in maanden erbij zetten.” Effe snel alle jaren keer 12 gaat niet helpen dus ieder­een puzzelt op zijn of haar maand­leef­tijd.
“Meester, in groep 6 hebben ze een weegschaal. Zullen we ook ons gewicht erbij doen?” De grootsten blijken het zwaarst maar ook weer niet altijd. “Dan deel je het gewicht door de lengte want dat is eerlijk.” Deze ‘rekenles’ heeft lang geduurd.
Met Excel maak ik later zelf een grafiek waar ik nog de BMI aan toevoeg.

Waar het me hier, in dit verhaaltje, om gaat: zonder directieven van bovenaf, zonder opgeleukte methodeboekjes, komen kinderen zelf met voor hen nuttige, handige maten en begrippen.

Naar het volgende stukje: De hoogte van de Zilverberg.

2 Responses to “Viertallig meten en meer”

  1. René Says:

    Mooi verhaal zeg. Ik kan me uit mijn eigen klas weinig herinneren van dit soort spontane leergierigheid.

  2. Frans Says:

    Dag René,
    Dat was, naast vele moeilijke dingen, het leuke van de Weerenschool en de Freinetaanpak: bij tijd en wijle ‘sloeg de vlam in de leerpan’. Kinderen zijn niet op hun achterhoofdjes gevallen, ondanks het reguliere onderwijs dat ze ‘genieten’.
    Maar vaak kabbelde het schoolgebeuren voort.

Plaats een reactie