?

Gedrag van volwassenen

Dit is tak 2 van Gedrag van …

Zie voor:

Algemene beschouwingen (eerst lezen s.v.p.): Gedrag van …
Tak 1: Gedrag van kinderen
Tak 3: Gedrag van onderwijzers (staat nog in de steigers)
Tak 4: Gedrag van de overheid (idem)

Inleiding

Ouders en leerkrachten, verzorgers en leesmoeders, oppasopa’s en tijdelijke tantes … het zijn allemaal volwassenen die kinderen besturen. Hier volgen enkele van hun, soms merk­waar­dige, gedragingen. Omdat ik zelf tot de doelgroep behoor (vader van twee, inmiddels volwassen kinderen), moet ik een beetje op m’n woorden letten.
De specifieke beroepsdeformaties van onderwijzers vindt u in de volgende tak.

Ik ga er voor het gemak maar vanuit dat verreweg de meeste kinderen ‘lief’ geboren wor­den. Dat zit gewoon in de genen; bij de meesten komt het er uit ook. Maar waardoor zou die paar procent dan ontsporen? Dat moeten ze ergens opge­pikt hebben.
Dit stukje dooie tekst haalt het natuurlijk niet bij programma’s als Opvoedbrigade en The Drill Doctor. Ik kan die uitzendingen meestal niet langer dan tien minuten aanzien, gewoon tè pijnlijk. Het zijn de beroerde resultaten van, vaak goedbe­doelende maar mankerende volwassenen. Nu ik dit schrijf, neem ik me voor om toch eens een paar afleveringen ‘uit te zitten’.
Ik maak de kinderen alleen mee op school en mogelijk bestaat er een verschil met het thuisgedrag. Ik zou wel eens aan die ouders willen vragen of hun kind thuis wèl luistert. Is hij/zij daar, in z’n uppie, wel aardig, gezellig en behulp­zaam? Uit het schoolgedrag krijg ik af en toe de indruk dat kinderen thuis de dienst uitmaken. Maar daar kun je je, als invaller, natuurlijk niet tegenaan bemoeien.

Twee trends

Kinderen worden, vandaag de dag, nogal eens verhuurd, uitbesteed en onder de pannen gebracht. Natuurlijk: dat is goed voor ze! Al vanaf een leeftijd van zes maanden doen ze zo buitenshuis veel nuttige ervaringen op.
‘Bijkomend voordeel’ is dat moeder èn vader zich kunnen wijden aan hun belang­wekkende carrière bij AH. Het huis en de auto moeten nog afbetaald, de vakantie naar Puket is alweer geboekt. Zo wordt er aan vele maatschappelijke idealen voldaan. Mijnheer Donner wil dat iedereen veel en lang werkt. Van de PvdA moeten vooral de vrouwen werken, en terecht. Minister Bos blij dat het BNP op peil gehou­den wordt. De commercie wrijft zich in de handen en een vastgoedont­wik­kelaar is weer een huisje kwijt. Kortom: iedereen blij.
Deze maatschappelijke medaille hééft een keerzijde: er blijft maar weinig tijd over die gezamenlijk wordt doorgebracht. De helft daarvan bestaat uit een race tegen de klok: bren­gen naar de club, naar school en crèche; weer ophalen van de buiten­schoolse opvang en tante Buurvrouw. Dan moet dat ene dagelijks over­blij­vende uurtje ‘samen’ toch ècht gezellig zijn. Heel voorstelbaar dat er dan liever gelijmd en geslijmd wordt dan opgevoed. Want opvoeden gaat soms van ‘au’ en ‘even niet leuk’, kan ik mij herinneren.
Waar zijn de tijden dat ik me druk maakte over kinderen die thuis voor de buis hingen?

Een tweede, veel oudere trend: het lijkt erop dat kleintjes niet serieus genomen worden. Het begint al met dat infantiel hoge toontje waarop sommige volwas­se­nen (vooral onderwijzers, kleuterjuffen) kinderen aanspreken. Bij de bejegening van bejaarden verandert dat in “Hebben we lekker geslapen?”: andere woorden, een andere toon maar dezelfde kromme kijk op de medemens.
Nog zo’n vreemd verschijnsel: over een kind praten waar het bij staat.
Met ‘serieus nemen’ bedoel ik niet dat ze op precies dezelfde manier behandeld moeten worden als volwassenen.
Wie ben ik dat ik het zeg? Toch: naast werk en na een huis, auto en hond ook maar een kind. Ze doen het er even bij.

Een paar citaten

Ik heb werkelijk niet het idee dat ik het er zelf op alle fronten goed vanaf gebracht heb, met die twee van mezelf. De blunders hieronder heb ik toch tot het uiterste vermeden. Tsjonge­jongejonge, wat een geklungel.
• “Dat hadden we toch niet afgesproken.” of “We spreken af dat je nooit meer …”
Bij een afspraak, een overeenkomst, onderhandelen partijen net zo lang tot ze het eens zijn over een compromis. Hier: niks geen compromis; het gaat gewoon om een AMB (Algemene Maatregel van Bestuur).
Nog één waarvan mijn tenen krommen. De ouder of onderwijzer zegt:
• “Dat vindt mama / papa / de juf (de spreker zelf) niet goed.”
De volwassene lijkt hier buiten zichzelf te treden. Waarom? Wat is hiervan de psychologische werking? Treedt functionaris ‘Pa’ corrigerend op maar blijft dat grote mens gewoon een lief vriendje? Zo van: “Ik kan het ook niet helpen dat mijn alter ego zo rot tegen je doet.” De humoristische variant kan ik best pruimen: “Pappa is niet boos; hij is alleen verdrietig.”
• “Als je dat nog eens doet, gaan we direct terug / gaan we niet op vakantie / mag je nooit meer televisie kijken / gaan we niet naar gym.”
Dit is dreigen met totaal onmogelijke of irrelevante straffen. Elk kind snapt dat die onuit­voerbaar zijn; dat de volwassene van de uitvoering minstens zoveel last heeft als de gestraf­te. Dat is ook de keerzijde van de nablijfstraf. Soms wordt de hele groep de dupe van een of twee belhamels.
• “Dat mag je toch niet doen, Tomas. Hahaha.” Echt meegemaakt: kleuter tegen moeder, terwijl ze de school binnengaan: “Kutwijf! Heb je nou weer …”. Moeder, zuinigjes lachend tegen mij: “Ja, hij luistert toch niet naar mij.”
En er wordt verder half of helemaal niet ingegrepen. Ga maar eens een keer kijken in een supermarkt. Inconsequent handelen met betrekking tot gedragsre­gels geeft een verwarrende boodschap af.
• “Nee, niet doen.” “Blijf uit die plas.” “Niet aankomen.” “Trek je jas aan.” “Maak je trui niet zo vies.” “…”
Dit is weer het andere uiterste: altijd maar van alles verbieden en voortdurend commande­ren. Wat een vermoeiende negatieve benadering van kinderen. En weer: maatregelen blijven uit.
• “Als je vader / moeder dat ziet / hoort, dan zwaait er wat.” of “Dat moet je maar aan je moeder / vader vragen.”
Hier is het niet het kind dat de ene ouder uitspeelt tegen de andere; de ouder doet het zelf. De koter hoeft de bal alleen nog in te koppen: “Dank U wel mams.”
• “In mijn jeugd (de oorlog) waren we nog dankbaar voor een … (appel, cent, …).” of “Kinderen in arme landen zouden dankbaar zijn voor een … (appel, cent, …).”
Wat moet je als kind met zo’n opmerking; verhuizen naar Irak soms? Impliceert de volwassene hier dat hij dergelijke omstandigheden zou wensen omdat de opvoeding dan wat vlotter verliep?
• “Die van mij is hoogbegaafd.”
Soms zal dat waar zijn. Maar volgens mij is dat geen excuus voor vervelend gedrag. Die begaafdheid wordt op school echt goed verborgen gehouden. Of zou er bedoeld worden ‘hoog begaafd in vervelendheid’? Iedere ouder zoekt in zijn kind de dingen die hij zelf niet waar kon maken maar of je hier nou trots op moet zijn?
• “Die van mij heeft ADHD, PQRS NOS en is allergisch voor …”
NOS: Not Other Specified; het kan wel van alles wezen. Ik zal het echt niet snappen. Maar zijn dit soms niet ‘excuus-Truzen met medische diagnose’ om kinderen al vroeg aan de verdovende middelen te helpen? Vroeger mocht dat alleen met volwassenen. Toegegeven: de pilletjes helpen dus ga ik akkoord met de diagnose.

Een bijzonder geval

Vader tegen zoon:
• “Als je nu niet ophoudt, bel ik je moeder op haar werk en dan neemt ze geen chocola voor je mee.”
• “Als je nu niet ophoudt, gaan we niet op vakantie.”
• “Je lijkt wel een meisje.”
• “Wat ben je toch een domoor.”
• “Wat ben je toch weer een klein jongetje. Tsjongejongejonge.”
• “Wat heb ik nou gezegd. Tsjongejongejonge.”
Het heeft er alle schijn van dat het kind in kwestie het redelijk doet. Kinderen lijken haast onverwoestbaar en onverbeterlijke positivo’s.

Dit was tak 2 van Gedrag van …

Zie voor:

Algemene beschouwingen: Gedrag van …
Tak 1: Gedrag van kinderen
Tak 3: Gedrag van onderwijzers (staat nog in de steigers)
Tak 4: Gedrag van de overheid (idem)

2 Responses to “Gedrag van volwassenen”

  1. Hulp opvoeding Says:

    Ik ben blij dat ik deze website gevonden heb. Is een welkome aanvulling op mijn repertoire bookmarks ;). Leuk dat je zo verfrissende inzichten hebt!

  2. Opvoeding Says:

    Heel interessant. Dit zou meer gevolg moeten krijgen.

Plaats een reactie