?

Citaten en aforismen m.b.t. opvoeding en onderwijs

Op de vraag waarom mensen hun kinderen verzorgen en opvoeden, worden de meest verhe­ven antwoorden gegeven. Kort samengevat: we voeden op omdat we van ze houden en omdat we het beste met ze voorhebben. Dat kan en zal waar zijn maar misschien werken er ook andere mechanismen; staan er andere belangen op het spel.
De maatschappij regelt onderwijs voor de jeugd (en stelt het zelfs verplicht) omdat … Tijdens mijn onderwijzerstudie werd ik getroffen door een wat minder edelmoe­dige verklaring dan je doorgaans hoort.

Door de industriële revolutie (± 1800) was er geen vanzelfsprekende plek meer voor kinderen. Voorheen leerden ze een vak bij hun ouders in de prak­tijk. Pa en ma moesten nu werken in de fabriek. Om te voorkomen dat die gassies over straat gingen zwalken, werden ze ergens weggeborgen (‘ophok­uren’ avant la lettre ;-). En dan konden ze meteen iets leren dat nuttig was voor als ze in de fabriek moesten gaan werken.

Zo eenzijdig zal het niet gelegen hebben maar deze kijk op de zaak, zette me wel aan het denken.

Af en toe stuit ik op scherpe, rake, ontnuchterende, verrassende en tegendraad­se uitspraken aangaande opvoeding en onderwijs. Plato en Socrates hielden er al pittige meningen op na.

  • We voeden op uit zelfverdediging. (F. Savater)
  • De crisis van het onderwijs is niet meer wat zij geweest is. (F. Savater of J.C. Tedesco)
  • Er bestaan drie fundamenteel onuitvoerbare taken voor de mensheid: onder­wij­zen, regeren en psychoanalyse. (S. Freud)
  • De eerste prestatie van een school – en misschien wel de belangrijkste – is om kinderen te leren op hun stoel te blijven zitten. (E. Kant)
  • Een kind is onhandelbaarder dan welk dier ook. Het is nu eenmaal zo dat het meer dan de dieren beschikt over een bron van redelijk denken, maar het kan deze bron nog niet beheersen, zodat het een verraderlijk, geslepen en uiterst brutaal wezen is. (Plato)
  • Ik werd de laatste tijd door zoveel mensen aangesproken die verklaarden dat zij niet goed wisten hoe zij hun kinderen moesten opvoeden; en de vroeg­tij­di­ge verloe­de­ring van de jeugd is een zo algemeen voorwerp van maat­schap­pelijk onbehagen geworden, dat iemand nauwelijks impertinent genoemd kan worden wanneer hij dit vraagstuk voor het voetlicht brengt, al was het alleen maar om goede suggesties of kritiek uit te lokken. (J. Locke)
  • De jeugd van tegenwoordig houdt van luxe. Ze heeft slechte manieren, ver­acht alle gezag, heeft geen respect en praat, als ze zou moet werken. Jongeren spreken hun ouders tegen, kletsen in gezelschap, schrokken aan tafel, slaan hun benen over elkaar en tiranniseren hun ouders. (Socrates)
  • Het egoïsme – het ware ouderlijke gevoel – kent geen grenzen. Zelfs de grootste ouder­lijke liefde is, waar het om opvoeding gaat, egoïstischer dan de geringste liefde van de betaalde opvoeder. (F. Kafka)
  • Een kind is niet een lege fles die moet worden gevuld, maar een smeulend vuurtje dat moet worden aangewakkerd. (M. de Montaigne)
  • Een vrij mens is diegene die anders denkt dan te verwachten zou zijn op grond van zijn afkomst, milieu, stand en emplooi, of de heersende opvat­tin­gen van zijn tijd. (Nietzsche)
  • Pedant: Italiaans voor onderwijzer. (F. Savater)
  • Onderwijzers zijn beslist niet eigenwijs. En ìk kan het weten want in ben on­der­wijzer.
  • Alle vormen van geplande, verplichte creativiteit (dus … lessen) zijn een con­tradictio in terminis.

De laatste twee zijn van mezelf ;-).

5 Responses to “Citaten en aforismen m.b.t. opvoeding en onderwijs”

  1. Michal Says:

    Ik heb even gezocht naar een tekstje van Kierkegaard aangaande onderwijs. Er is veel meer te vinden, maar nu even dit:

    “Hetgeen bepalend is voor al het onderwijs is eigenlijk slechts dit ene: door middel van welk medium het onderwijs wordt gegeven. Het kind en de jongeling worden onderwezen via de idealiteit van het fantasie-medium. Wat er wordt verteld is de waarheid. En toch kan dit ware zich in het medium van de werkelijkheid als een valstrik ontpoppen. Er wordt geleerd dat je van het goede moet houden. Aangezien we dit allemaal leren, en als we allemaal dienovereenkomstig zouden handelen: dan zou het medium van de werkelijkheid even ideaal zijn als het fantasie-medium. Maar zo is het nu net niet.

    Dan komt het laatste onderwijs. Dat leert precies hetzelfde als wat er aan de jongeling wordt geleerd, maar het leert bovendien hoe het in de werkelijkheid toegaat: dat het goede vervolgd wordt, gestraft wordt als was het het slechte. Dat als een brutale in zijn brutaliteit het geluk op zijn zijde heeft, dat het dan deze brutale niet is met wie de mensen niet gezien willen worden, maar de goede, die door de brutale wordt vervolgd.” (Pap. VIII(1) A 62 – http://sks.dk/nb/txt_173.htm)

    Het citaat is hier wel op z’n plek, geloof ik, omdat jij in je blogs ook nogal eens blijk geeft van de nodige verontwaardiging. 😉 Nu goed, volgens Kierkegaard zijn al de misstanden in de wereld dus niets om je over te verbazen. Toch lijken martelaarschap noch cynisme me aanbevelenswaardig. Een flinke dosis ironie dan maar?

  2. Opvoeden Says:

    Ja goed stuk. Ik vraag me wel af hoe we hier over 5 jaar over denken.

  3. Opvoeding Says:

    Mama zijn is heerlijk. Maar je komt altijd tijd te kort! Om beurten – of allemaal tegelijk – vragen kinderen, partner, werk, vriendinnen en ouders om jouw aandacht. Quality time lijkt vooral weggelegd voor anderen.

  4. Opvoeden Says:

    Zeer leuk stuk, deze site zou veel bekender moeten zijn.

  5. Kinderen opvoeden Says:

    Opvoeden is echt leuk, zo lang je weet wat je doet ;).

Plaats een reactie