?

Verkiezingen 2012 II

Zwevend … los van de grond, alle kanten op kunnen dwarrelen. 20% van de kiezers zwoof nog bij aanvang van de campagne: geen idee op welke partij ze zouden gaan stemmen. Merk­waar­dig. Een nog grotere groep twijfelde, wel begrijpelijk, tussen twee partijen.
Heb je ook zwevende gelovigen? Zo van: ik zie nog wel of ik moslim of hindoe ben als het erop aan komt. Of zwevende stelletjes … Hij/zij zal te zijner tijd wel merken of ik echt voor hem/haar kies.
Waarom ik voor mijn partner ga, kan ik niet tot op punt en komma verklaren. Dat hoeft ook niet. Net zo, zijn politieke kwesties me vaak te ingewikkeld om een rationele keuze te kunnen maken. Maar mijn gevoel is in dezen duidelijk genoeg. Ik sta met beide benen stevig geaard.
Dat die zwovers er maar snel uit zijn en dan meteen voor langere tijd. Opdat ze niet om het jaar hoeven te wisselen van RK naar islamiet of hekserij. Ze ver­oor­zaken daarmee veel gedoe en instabiliteit. Laat ze anders definitief heenzweven.

Journalisten spelen dezer dagen weer eens een merkwaardige, niet zo frisse rol. Vandaag ging het op de radio vooral over twee dingen (ja, en ook over dat Vueling-vliegtuig en over …). Namelijk dat de SP in de peilingen met acht zetels keldert en dat Roemer zichzelf dat aanrekent. En ten tweede dat Buma zichzelf en het CDA een bescheiden rol toedicht.
Dat Roemer geen groots en sluw debater is, hoe incapabele journalisten hem ook ophemel­den, wist ik allang. In het RTL4-lijsttrekkersdebat draait Rutte de kiezer een rad voor ogen (het alsmaar stijgende ‘eigen risico’ in de zorg) maar omdat Roemer er een rommeltje van maakt, komt hij ermee weg. Vooral dat laatste wordt breed uitgemeten en eindeloos herhaald. De monteur van het NOS-Radio 1-journaal (minuut 40) had het vandaag weer op zijn heupen. Hij perste 58 microfragmenten samen tot 1¾ minuut! Getverdemme, wat een rottige troep waar ik niks wijzer maar vooral zeer ziek van word. Wat een mafkees. Sufkop Rense vindt het best wel grappig, zo te horen.
Wat vinden journalisten blijkbaar belangrijk, wat meten ze breed uit? Niet het bedrog van Rutte maar dat Roemer er niet uit kwam. Wat vindt ene Paul Jansen (Telegraaf) in Villa-VPRO ervan dat Roemer in de spiegel durft te kijken en dat nog deelt ook? Dat hij de ‘zielig­heids­kaart’ speelt. Deze man heeft blijkbaar meer op met zo’n ijzeren heinige jokke­brokken als Donner, Opstelten, … (ik noem maar een paar politieke helden) die nooit zullen uitkomen voor hun werkelijke mening. Donner moet je nageven dat hij durft te zeggen dat journalisten de zaak verzieken maar jammer genoeg op net de verkeerde momenten.
Resultaat is ook dat in de peilingen het autonome zetelverlies voor de SP van 2 zetels oploopt tot 8. Maar zeg nooit tegen een mediamens dat ze, door hun verknipte weergave van zaken, de werkelijkheid beïnvloeden.
Ook Buma bekijkt de werkelijkheid. Van 54 zetels in 1986 is het CDA geredu­ceerd tot 21 in 2010 en het moet nog maar blijken waar het in 2012 op uitdraait. De Hond peilde onlangs 14 stoeltjes. Zijn conclusies: 1) ik hoef niet te denken aan een premierschap en 2) het kan lang duren voordat het CDA weer krachten komt. Verder geeft hij een complimentje aan Samsom omdat hij krachtig maar fatsoenlijk opereert, vanuit het centrum.
Op alle mogelijke manieren zagen de gasten van Tessel Blok en Ger Jochems (Villa VPRO), Paul Jansen van de Telegraaf, Joost Vullings van de NOS en Tom Elias (VVD) aan de stoel­poten van Buma. Van de eerste en de laatste kun je dat verwachten. Huismeesters Blok en Jochems doen vrolijk mee. Ik heb allerlei besproken krantenartikelen niet gezien, dus: wie ben ik om te oordelen? Blijkt dat de heren aan tafel ze ook niet echt gelezen hebben. Ik moet toegeven dat Elias in het begin redelijk zinnige dingen zegt over de werkwijze van opinie­pro­gramma’s. Maar lees verder …
Pijnlijk, schrijnend, gênant en ergerlijk: de radiopraatjesmakers nemen Roemer en Buma stevig de maat maar ze brengen bijna niks interessants over waar deze heren met ons Nederland naartoe willen.

In de Groene Amsterdammer van deze week (2012-34, voor €4 krijgt u één week toegang tot het online archief) worden, voor de verandering, niet de lijst­trekkers maar de lijsttrekkersdebatten onder de loep genomen. Hoe die in elkaar gestoken worden, hoe de gespreksleiders zich gedragen en wat er bereikt en misschien beoogd wordt.
Eerst even een citaatje over Elias: ‘Ton Elias nam als journalist en debatleider in 1994 tachtig percent van de 141 interrupties voor zijn rekening. Geen politicus kon meer dan twee zinnen formuleren of hij werd onderbroken door Elias.‘ Elias heeft een ‘besmet verleden’.
In dit soort debatten blijkt Nederland Europees koploper en trendsetter. Ferry Hoogendijk (Elsevier) organiseert in 1963 de eerste editie naar het voorbeeld van Kennydy vs. Nixon. Dat levert meteen spektakel tussen Roolvink (ARP) en Koekoek (de eerste populist, Boeren­partij).
Uit onderzoek blijkt dat de invloed van dit soort debatten wordt overschat. Hoe chaotischer, hoe minder ervan te merken is. En vooral het eerste debat vooraf­gaand aan een verkiezing lijkt ertoe te doen.
Chaotisch … Het aantal interrupties (=ordinair door elkaar heen tetteren) lijkt enorm toegenomen. Zo ook de tijd dat de presentator aan het woord is (van 14 naar 30%) en het aantal keren dat er suggestieve vragen worden gesteld. Maar de gloriedagen van stupide spelletjes lijken voorbij. Echt onverwacht: de presi­dentsdebatten in de VS duren lang, verlopen strak, zijn saai en behalen toch uiterst hoge kijkcijfers.
Vanwege die kijkcijfers maken de omroepen en commerciëlen een circusje van de debatten. Het laatste RTL4-debat viel wat dat betreft best mee. Alleen dat ergerlijke geklap en gejoel na iedere uitspraak moet weg. Uit het artikel: ‘In 1998 werd […] Het debat werd liefst 142 keer onderbroken door uitbundig gelach of applaus. […] Witteman en Mingelen […] Maar liefst veertig percent van het gelach werd uitgelokt door hun opmerkingen.’ ‘Hun’ avondje moet toch de mooi­ste, leukste worden van alle avonden. Dan stelde Frits Wester zich gisteravond tenminste bescheiden op.
Conclusie van het artikel: ‘In Nederland hebben debatten zich […] ontwikkeld tot een show waarbij de debatleiders de eerste viool willen spelen. Soms mislukt dat. Dan krijgen de kijkers een chaotisch debat te zien. Af en toe lukt het wel. Dan zijn de presen­tatoren de sterren van het spektakel. Maar ook dat gaat ten koste van de lijsttrek­kers, om wie het toch zou moeten gaan. In beide gevallen zijn de debatten veel minder informatief dan mogelijk is.

Voor het debat bij Knevel en Van de Brink heb ik nu even geen tijd. ‘Uitzending gemist’ biedt uitkomst. Ik heb het niet zo op deze heren.

Plaats een reactie